Türkiye’de modern laboratuvarlar, ileri düzey araştırma yapmak istiyorsa işin başında sağlam bir gaz tesisatı sistemi kurmak zorunda. İstanbul’daki biyomedikal merkezlerden Ankara’daki üniversite laboratuvarlarına kadar her yerde, doğru şekilde entegre edilen gaz tesisatı hem işlerin aksamasını önler hem de personelin güvenliğini garanti altına alır.

Gazları Sınıflandırmak ve Ayırmak

Sağlam bir laboratuvar gaz tesisatı için işe gazları doğru şekilde sınıflandırmakla başlamak şart. Yanıcı gazları (mesela hidrojen ve metan) mutlaka oksitleyicilerden (oksijen gibi) ve inert gazlardan (azot, argon) ayırmak gerekiyor. Türkiye’de laboratuvarlar, gaz depolama ve dağıtımında TSE standartlarını uygulamak zorunda. Riskli etkileşimleri tamamen önlemek için uyumsuz gaz tipleri için ayrı manifoldlar kurmak önemli.

Boru Malzemesini Doğru Seçmek

Boru seçimi kesinlikle kullanılacak gazın özelliklerine göre yapılmalı. 316L paslanmaz çelik, çoğu laboratuvar uygulamasında hem korozyon direnciyle hem de saflığı korumasıyla öne çıkıyor. Bakır boru ise daha çok reaktif olmayan gazlarda iş görüyor, ama kurulmadan önce iyice temizlenmesi şart. Tesisattaki her bağlantı noktası, sızdırmazlığı garanti eden orbital kaynak ya da kaliteli sıkıştırma bağlantılarıyla yapılmalı.

Basınç Ayarı ve Kontrol

Laboratuvar gaz tesisatlarında basınç kontrolü tek aşamada bitmiyor; sistem çok kademeli çalışıyor. Silindir manifoldlarındaki ana regülatörler önce yüksek basıncı orta seviyeye indiriyor. Sonra, iş istasyonlarında kullanılan regülatörler sayesinde her noktada hassas basınç kontrolü sağlanıyor. Sistem genelinde basınç tahliye vanaları ve acil kapama donanımları da olmalı.

Güvenlik İzleme Sistemleri

Gaz algılama sensörlerini doğrudan bina yönetim sistemine entegre etmek, laboratuvar güvenliği için olmazsa olmaz. İnert gaz kullanılan alanlarda oksijen seviyesini izleyen monitörler ve yanıcı gaz noktalarında ilgili dedektörler kurulmalı. Acil durumda otomatik havalandırma ve uyarı sistemleri, çalışanlar için hayati önlem sağlıyor.

Uyumluluk ve Belgeler

Tüm sürecin sonunda, as-built çizimler, basınç test sertifikaları ve malzeme belgeleri dahil detaylı bir dokümantasyon tutmak gerekiyor. Türkiye’de laboratuvar gaz tesisatı sistemlerini devreye almadan önce, ilgili yerel otoritelerden resmi izinleri almak şart.